Rezerwat „Dolina Rzeki Małej” obejmuje 133,49 ha oraz 285,89 ha otuliny na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Jak podkreśla w komunikacie Ministerstwo Klimatu i Środowiska, rezerwat chroni leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich, kluczowe dla retencji wody. 

- Ustanawiamy rezerwat przyrody Dolina Rzeki Małej – wyjątkowe miejsce, które zachowując cenne ekosystemy wodno-błotne i leśne jest swoistą oazą natury. Ten obszar, położony w sercu Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, odgrywa kluczową rolę w ochronie unikatowych siedlisk, takich jak torfowiska, olsy i łęgi, będące ostoją wielu chronionych gatunków ptaków i roślin - powiedział podczas ubiegłotygodniowej uroczystości Piotr Otawski Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. - Jego wyjątkowa wartość polega na zachowaniu naturalnych procesów hydrologicznych i wegetacyjnych, które przez lata kształtowały ten teren. Otaczająca rezerwat przyrody otulina, która obejmuje obszar ponad 280 hektarów, ma chronić przyrodę przed wpływem działalności człowieka, zapewniając tej formie ochrony trwałość dla przyszłych pokoleń - dodał. 

W uroczystości wzięła też udział ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska. - Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny - mówiła. 

Rezerwat przyrody Dolina Rzeki Małej

W przeważającej części rezerwat obejmuje dolinę rzeki Małej w jej środkowym odcinku. Dolina wypełniona jest glebami organicznymi torfowisk niskich. 

Wśród zbiorowisk roślinnych przeważają zbiorowiska z olszą czarną oraz zbiorowiska juwenilne. Na części jego powierzchni występuje zbiorowisko łęgu jesionowo-olszowego oraz siedlisko niżowych świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie. 

W kompleksach leśnych tworzących rezerwat przeważają olsy i łęgi. Ze względu na swoją funkcję ekologiczną w krajobrazie, walory przyrodnicze, a także wysoki stopień naturalności, związany z trudną dostępnością bagiennego terenu, te typy siedliskowe lasu są ważnym przedmiotem ochrony krajowych form ochrony przyrody. 

Ochrona tego rodzaju kompleksów leśnych, w formie rezerwatów przyrody, ma istotne znaczenie dla integralności powiązanych z nimi obszarów, ze względu na ich retencyjno-zasilające znaczenie hydrologiczne. 

Są one również ważnymi siedliskami gatunków chronionych, o czym może świadczyć fakt, że rezerwat przyrody jest ostoją licznej grupy ptaków reprezentowanej przez myszołowa, krogulca, błotniaka stawowego, żurawia, puszczyka czy też kapturkę. Kluczowym elementem funkcjonowania przyrodniczego tego rodzaju siedlisk są stosunki wodne, związane ze stałym zabagnieniem, ale o zmiennym poziomie zwierciadła wody. 

Podłoże stanowią tu pokłady torfów niskich lub przejściowych, najczęściej zakumulowane w okresach minionych przez nieleśną roślinność torfowiskowo-szuwarową. Zachowanie jak największego stopnia naturalności bagiennych warunków wodnych jest podstawowym warunkiem utrzymania właściwego stanu ochrony tego siedliska przyrodniczego. Cechy charakterystyczne siedlisk bagiennych limitują skład gatunkowy drzewostanu i runa, hamując rozwój obcych ekologicznie gatunków. 

Charakterystyczne, dla tego typu obszarów, jest wykształcanie kępkowo-dolinkowej struktury, z kępami tworzonymi przez wielopniowe olsze, odnawiające się m.in. wegetatywnie z odrośli. 

Strukturę tę wykorzystują gatunki runa, tworząc w konsekwencji typową kombinację gatunków bagiennych i mezotroficznych. Panujące w olsach naturalne warunki sprawiają, że jest on dość trwałym typem ekosystemu leśnego. Zachowanie ciągłości drzewostanów warunkowane jest utrzymaniem naturalnych procesów wegetatywnego odnawiania się olszy na drodze powstawania odrośli z szyi korzeniowej. Ze względu na uwarunkowania ekologiczne, runo olsów nie jest zwykle jednorodne, rosną tu bowiem gatunki o różnych wymaganiach ekologicznych. 

Wokół tego obiektu przyrodniczego została utworzona otulina zabezpieczająca przyrodę rezerwatu przed negatywnym oddziaływaniem działalności człowieka. 

Granice rezerwatu poprowadzone są wzdłuż wydzieleń leśnych. Całość jego obszaru położona jest na gruntach Skarbu Państwa będących w zarządzie Nadleśnictwa Chojnów i Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie. Włączenie rzeki Małej do rezerwatu pozwoli zabezpieczyć kluczowe dla jego celu ochrony leśne ekosystemy bagienne.